قمل و قمقام و مفيد امراض رعشه و فالج و استرخا و اوجاع مفاصل و مانند آن و گفته‌اند كه استنجا به آب شور قلزم مستاصل منتهاى بواسيرست و ايضا آب مذكور مسكن الم نيش هوام و آب تالاب كدر و غليظ مورد سدد و حصاةست و در بعض مواضع نوشندگان را نار و پيدا كند و نوشيدن آب شبى حمّى عفنه و اغتسال بدان حمّى يومى استحصافى پديد مىآرد و آب كبريتى مسخن و مجفف‌ست و مسهل و جلوس در ان امراض جلد مثل قوبا و بهق و جرب و سعفه و وجع مفاصل و رياح بارد و درد زانو و تعقد عصب و جراحت گزيدگى سباع را نافع گفته‌اند و شرب آن مضعف باصره و مسخن جگرست و آب معدن زفت و قير مورث قرحهء امعاست و محدث امراض حاره و آب معدن نحاس شربا خطرناك‌ست اما غراغر آن جهت بثور الفم و ورم لهات و استعمال آن اغتسالا جهت تقويت اعضاى ضعيفه نافع باشد و آب سربى و رصاصى مولد قولنج و مورث احتباس بول باشد سوم حركت و سكون بدنى بايد دانست كه جنس حركت چهارست يكى حركت در كم همچو تخلخل و تكاثف دوم حركت در كيف همچو تسخن و تبرد سوم حركت در اين مثل انتقال از مكانى بمكانى چهارم حركت در وضع مانند حركتى كه گره در آهنگ ترنم دهند و حركت قيام بجلوس و جلوس بقيام و نوع آن ششست قوى ضعيف كثير قليل سريع بطى و حركت قوى آنست كه دفع مىكند از خود معاوق را و منفعل نمىگردد از ان و ضعيف ضد اوست و معنى كثير و قليل آشكارست و سريع آنست كه قطع مسافت در اندك زمانى كند خواه به قوت باشد و يا بضعف و بطى ضد اوست و اين شش نوع مع معتدلات خودها نه مىشود و چون نه را در سه ضرب كنند بست و هفت قسم حاصل مىگردد حسب جدول مندرجهء ذيل * قوى كثير سريع / قوى كثير بطى / قوى قليل سريع قوى قليل بطى / قوى كثير معتدل در سرعت و بطؤ / قوى قليل معتدل در سرعت و بطؤ قوى سريع معتدل در كثرت و قلت / قوى بطى معتدل در كثرت و قلت / قوى معتدل در كثرت و قلت و سرعت و بطؤ ضعيف كثير سريع / ضعيف كثير بطى / ضعيف قليل سريع ضعيف قليل بطى / ضعيف سريع معتدل در كثرت و قلت / ضعيف بطى معتدل در كثرت و قلت ضعيف كثير معتدل و سرعت و بطؤ / ضعيف قليل معتدل در سرعت و بطؤ / ضعيف معتدل در كثرت و قلت و سرعت و بطؤ كثير سريع معتدل در قوت و ضعف / كثير بطى معتدل در قوت و ضعف / قليل سريع معتدل در قوت و ضعف قليل بطى معتدل در قوت و ضعف / كثير معتدل در قوت و سرعت و بطؤ / قليل معتدل در قوت و ضعف و سرعت و بطؤ سريع معتدل در قوت و ضعف و كثرت و قلت / بطى معتدل در قوت و ضعف و كثرت و قلت / معتدل در قوت و ضعف و كثرت و قلت و سرعت و بطؤ